UV İndeksi ve Güneş Yanığı Süresi Nasıl Hesaplanır?
UV (ultraviyole) ışıması, güneş yanığı ve deri kanseri riskinin birincil nedenidir. UV indeksi, Dünya Sağlık Örgütü (WHO) tarafından standartlaştırılmış bir ölçek üzerinden ifade edilir: 1–2 düşük, 3–5 orta, 6–7 yüksek, 8–10 çok yüksek, 11+ aşırı tehlikeli.
Hesaplamada kullanılan formül: Yanık süresi (dk) = (Ten faktörü × SPF × 200) / (UV indeksi × 25). Ten faktörü, Fitzpatrick derisi sınıflandırmasına göre belirlenir: Tip 1 (çok açık, her zaman yanar) için 2,5, Tip 6 (çok koyu, nadiren yanar) için 15 değeri kullanılır. SPF ise güneş kreminin koruyucu çarpanıdır.
Örnek: UV indeksi 8, Tip 2 ten (faktör 3), SPF yok (1) → Yanık süresi = (3 × 1 × 200) / (8 × 25) = 3 dk! Yani SPF 30'lu güneş kremi kullanarak bu süreyi 90 dakikaya çıkarabilirsiniz.
Özellikle Türkiye'nin güney illerinde yaz öğlen saatlerinde UV indeksi 10–12 arasına çıkmaktadır. Saat 10:00–16:00 arası korunmak, güneş gözlüğü ve şapka kullanmak ve yüksek SPF güneş kremi uygulamak bu saatlerde hayati önem taşır.